Türkiye’de antidepresan kullanımı son 10 yılda yüzde 60’ın üzerinde artış göstererek 71,5 milyon kutuya ulaştı. Her 10 kişiden birinin düzenli ilaç kullandığı ülkede uzmanlar ve meslek örgütleri, tablonun bir “biyolojik salgın” değil; derinleşen sosyoekonomik kriz, güvencesizlik ve kamusal sağlık sistemindeki nitelik kaybının sonucu olduğu konusunda uyarıyor.

Resmi sağlık verileri, uluslararası raporlar ve meslek örgütlerinin saha tespitleri, Türkiye’nin ruh sağlığı tablosundaki çarpıcı yükselişi gözler önüne seriyor. 2003 yılında yaklaşık 14,2 milyon kutu olan yıllık antidepresan satışı, kademeli artışla 2012’de 37 milyona, 2020’li yılların başında ise 60 milyon eşiğine dayandı. Güncel dönem verilerine göre ise tüketim 71 milyon 527 bin kutu ile rekor seviyeye ulaştı.

OECD’nin nüfusa göre tüketimi gösteren “1.000 kişi başına düşen günlük belirlenmiş doz” (DID) verilerinde de benzer bir tablo hakim. Türkiye’de 2008 yılında 27,8 olan günlük doz oranı, son yıllarda iki katından fazla artarak 60 dozu aştı. Toplam kullanım seviyesi İzlanda, Portekiz ve İngiltere gibi ülkelerin gerisinde kalsa da Türkiye, tüketim artış hızı bakımından OECD ülkeleri arasında ilk sıralara tırmandı.

TTB: “5 Dakikalık Randevu ve Geleceksizlik Reçeteye Mecbur Bırakıyor”

Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve psikiyatri uzmanları, bu artışın sadece bireysel psikolojik rahatsızlıklarla açıklanamayacağını vurguluyor. Muayene sürelerinin 5 dakikaya kadar düşürülmesinin hekimleri çaresiz bıraktığını belirten TTB raporları, derinlemesine klinik değerlendirme ve psikoterapinin bu zaman baskısında imkânsız hale geldiğine dikkat çekiyor. Sonuç olarak sağlık sistemi, semptomları yalnızca ilaçla bastırmaya odaklanan bir yapıya evriliyor.

Öte yandan raporda; kronik enflasyon, işsizlik, güvencesiz çalışma şartları ve gençlerdeki gelecek kaygısının yarattığı toplumsal tükenmişliğin ilacı “can simidi” haline getirdiği ifade ediliyor. Kamuda ücretsiz psikolog desteğinin yetersizliği ve özel psikoterapi seanslarının dar gelirli kitleler için ulaşılamaz maliyetlere çıkması, yurttaşların tek seçeneğini ilaç haline getiriyor.

Reçetelerin Yüzde 70’i Kadınlara; Genç Nüfusta Hızlı Tırmanış

Saha ve araştırma verilerine göre demografik dağılımda belirgin eşitsizlikler görülüyor

  • Cinsiyet: Antidepresan reçetelerinin yaklaşık %70’i kadınlara yazılıyor. Uzmanlar bu tabloda, kadınların sağlık sistemine daha kolay başvurabilmesinin yanı sıra ev içi görünmeyen emek yükü, toplumsal cinsiyet rolleri ve ekonomik bağımlılık dinamiklerinin belirleyici olduğunu vurguluyor.
  • Yaş Grupları: En yoğun kitle 35–50 yaş aralığındaki çalışan nüfus olmaya devam ederken; son yıllarda üniversite öğrencileri ve 18–25 yaş arası gençlerde poliklinik başvuruları tırmanışa geçmiş durumda.
  • Şehirler: Yaşam maliyetinin ve stresin en yüksek olduğu İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa ve Adana resmi poliklinik başvurularında başı çekiyor.